Liefde vinden en behouden lijkt soms een onmogelijke puzzel. Een goede liefdesrelatie vinden is geen kwestie van toeval maar van zelfkennis en inzicht. Hechting is hierbij het sleutelwoord. Problematische hechting en botsende hechtingsstijlen zijn namelijk vaak de reden waarom relaties stuklopen.
Als relatietherapeut zie ik vaak hoe onbewuste patronen en botsende hechtingsstijlen relaties kunnen saboteren. De theorieën over hechting en gehechtheid hebben zich de laatste jaren sterk ontwikkeld en dat is goed nieuws voor iedereen die nog geen partner heeft of voor mensen die al meerdere relaties hebben gehad maar steeds bedrogen zijn uitgekomen.
Inzicht in hechting kan je namelijk helpen om anders in een relatie te stappen. In dit artikel lees je meer over wat hechting is, welke hechtingsstijlen er zijn en welke cruciale rol hechting speelt in de liefde.
Hechting: de blauwdruk van onze relaties
Wat is hechting? Hechting gaat over onze diepgewortelde behoefte aan verbinding. Het begint al in de wieg, waar onze eerste ervaringen met liefde en zorg de basis leggen voor hoe we ons later in relaties gedragen. Als baby’s leren we of de wereld veilig is en of we kunnen vertrouwen op de mensen om ons heen. Deze vroege lessen vormen onze hechtingsstijl, een onbewust kompas dat ons leidt in de liefde.
De hechtingstheorie gaat ervan uit dat onze behoefte om ons met een ander te verbinden, in onze genen zit en zelfs al in de baarmoeder ontstaat. De Britse psychiater John Bowlby ontdekte dat we door de evolutie zijn geprogrammeerd om een aantal specifieke mensen in ons leven toe te laten en hen tot onze dierbaren te maken.
Hij opperde ook dat mensen die zich met anderen konden verbinden grotere overlevingskansen hadden. Degenen die samen waren met iemand die veel om hen gaf, overleefden vaker wel dan niet, en gaven hun voorkeur voor het aangaan van intieme banden door aan hun nageslacht. Hechting staat dus voor (een gevoel van) veiligheid en verklaart bijvoorbeeld waarom een klein kind in paniek raakt als het zijn moeder kwijt is. We zijn allemaal gehecht en hebben behoefte aan verbinding, alleen de manier waarop en de mate waarin we gehecht zijn, verschilt.
De Vier Hechtingsstijlen: welke ben jij?
Dat we ons op verschillende manieren hechten, is niet zo vreemd als je eenmaal weet dat hechting te maken heeft met overleven en veiligheid. Wat we nodig hebben om te overleven, hangt immers af van onze situatie en omgeving. Hoe we ons hechten wordt hoofdzakelijk in onze baby- en peutertijd bepaald. Het is afhankelijk van hoe er in het prille begin voor ons is gezorgd, of onze ouders of verzorgers gevoelig waren voor onze behoeften en er adequaat op reageerden of juist emotioneel afwezig en onberekenbaar waren.
Daarnaast weten we nu dat hechting ook wordt beïnvloed door ervaringen op latere leeftijd. In alle gevallen kan gehechtheid in drie hoofdcategorieën worden ingedeeld: veilige hechting, angstige hechting en vermijdende hechting. Daar kunnen we nog een vierde, zeldzamere hechtingsstijl aan toevoegen: de angstig vermijdende hechting. Deze hechtingsstijlen bepalen op welke manier je intimiteit in liefdesrelaties waarneemt en erop reageert.
De vier belangrijke hechtingsstijlen:
Veilige hechting
Als je ouders sensitief en beschikbaar waren en adequaat reageerden op de signalen die je als baby of peuter gaf, dan zou je een veilige hechtingsstijl moeten hebben. Een veilige hechting betekent dat je je, ook als volwassene, prettig voelt bij intimiteit. Je bent warm, liefdevol en benaderbaar voor de ander. Wie met jou een relatie aangaat kan rekenen op emotionele stabiliteit en geen grote pieken en dalen.
Je voelt je op je gemak met intimiteit en vertrouwt erop dat je partner er voor je is. Je bent warm, liefdevol en in staat om gezonde, evenwichtige relaties op te bouwen.
Angstige hechting
Angstige hechting ontstaat als je ouders inconsequent waren in hoe ze op jouw behoeften als kind reageerden. In je latere leven betekent het dat je weliswaar hunkert naar intimiteit, maar dat je tegelijkertijd ook vaak piekert over je relatie en het vermogen van je partner om jouw liefde te beantwoorden.
Je verlangt naar intimiteit, maar bent bang om afgewezen of verlaten te worden. Je kunt je onzeker voelen in relaties en de neiging hebben om je aan je partner vast te klampen.
Vermijdende hechting
Als je ouders of verzorgers afstandelijk en star waren en niet op jouw behoeften als kind reageren, zou je een vermijdende hechtingsstijl moeten ontwikkelen. Wie vermijdend gehecht is, ervaart intimiteit als het verlies van zijn onafhankelijkheid en gaat nabijheid zo veel mogelijk uit de weg. Ben je vermijdend gehecht dan laat je de ander, ook in een liefdesrelatie, nooit echt dichtbij komen.
Je stelt je onafhankelijk op en vermijdt intimiteit. Je kunt moeite hebben om je open te stellen en kunt je terugtrekken als een relatie te dichtbij komt.
Angstig vermijdende hechting
Maar een heel klein percentage van alle mensen is angstig vermijdend gehecht. Zij wíllen zich wel graag emotioneel binden maar durven het niet als puntje bij paaltje komt. Deze mensen hebben last van bindingsangst.
Je verlangt naar liefde, maar bent bang voor de kwetsbaarheid die daarmee gepaard gaat. Je kunt heen en weer geslingerd worden tussen toenadering en afstand nemen.
Botsende hechtingsstijlen; de tango van de liefde
Het inzicht dat mensen sterk variëren in hun behoefte aan intimiteit en nabijheid en dat die verschillen tot botsingen leiden, levert ons ook een nieuwe manier op van kijken naar liefdesrelaties.
Als twee mensen een volledig tegenovergestelde intimiteitsbehoefte hebben, is die relatie meestal geen lang en zeker geen gelukkig leven beschoren. Toch blijkt uit onderzoek dat iemand met een vermijdende hechtingsstijl zich juist vaak aangetrokken voelt tot iemand met een angstige hechtingsstijl – en andersom! Een verklaring hiervoor kan zijn dat beiden op deze manier bevestigd worden in hun overtuiging. De vermijdende overtuiging is: ‘Zie je wel, anderen zijn eropuit om mijn onafhankelijkheid te ondermijnen’ en de angstige overtuiging luidt: ‘Zie je wel, mijn liefde wordt niet beantwoord en hij/zij zal mij verlaten’.
Vaak wordt de relatie beëindigd maar herhaalt het script zich in de volgende relatie. Zonder inzicht in je eigen hechtingsstijl en die van de ander, is het erg lastig om deze patronen te doorbreken. Als je eenmaal inziet dat je angstig gehecht bent en daardoor altijd op je hoede, zul je ook zien dat je veel beter af bent met een veilig gehecht persoon die beschikbaar is, geen tegenstrijdige signalen afgeeft en je geruststelt. Stap twee is dan het herkennen van de veilige hechtingsstijl bij anderen. Zo leg je de basis voor een evenwichtige en gelukkige relatie.
Vaak voelen we ons onbewust aangetrokken tot partners met een tegenovergestelde hechtingsstijl. Dit kan leiden tot een vicieuze cirkel van aantrekking en afstoting. Een angstig gehechte vrouw kan bijvoorbeeld aangetrokken worden tot een vermijdende man, in de hoop zijn liefde te ‘winnen’. Maar dit patroon bevestigt alleen maar hun onveilige hechtingsstijlen.
De Sleutel tot Verandering: zelfinzicht en bewuste keuzes
Het goede nieuws is dat hechtingspatronen niet in steen gebeiteld zijn. Door bewust te worden van jouw hechtingsstijl en de dynamiek in je relaties, kun je stappen zetten naar verandering. Therapie kan je helpen om oude wonden te helen, ongezonde patronen te doorbreken en nieuwe, gezondere manieren van verbinden te leren.
Klaar om de eerste stap te zetten? Neem gerust contact met me op voor een vrijblijvend gesprek. Samen kunnen we jouw liefdesleven een nieuwe richting geven en je helpen de liefde te vinden die je verdient.
Meer informatie:
Artikel: Wat is jouw hechtingsstijl?
Link: Hechting en hechtingsproblemen
